BMW R 1150 GS Adventure

Home

28 maja

Święta

na XVII-wiecznym obrazie

•   585 p.n.e. – Zaćmienie Słońca w czasie bitwy nad rzeką Halys, które przewidzieć miał Tales z Miletu.
•   640 – Seweryn został papieżem.
• 1037 – Cesarz Konrad II w trakcie powstania drobnych wasali włoskich wydał ustawę Constitutio de feudis, która przyznawała im nienaruszalność lenn i prawo do ich dziedziczenia.
• 1156 – Armia sycylijska w bitwie pod Brindisi rozgromiła Bizantyjczyków, kładąc kres ich panowaniu w południowej Italii.
• 1262 – W Clermont odbył się ślub późniejszego króla Francji Filipa III i Izabeli Aragońskiej.
• 1357 – Piotr I został królem Portugalii.
• 1588 – Hiszpańska Wielka Armada obrała kurs na wybrzeże Anglii.
• 1742 – W Londynie otwarto pierwszy na świecie kryty basen pływacki.
• 1754 – Brytyjska wojna z Indianami i Francuzami: zwycięstwo wojsk brytyjskich w bitwie pod Jumonville Glen.
• 1813 – Odbyło się premierowe wykonanie hymnu Argentyny w teatrze w Buenos Aires.
• 1864 – Brytyjski protektorat Zjednoczone Kraje Wysp Jońskich został przyłączony do Grecji.
• 1871 – Upadek Komuny Paryskiej.
• 1900 – Całkowite zaćmienie słońca widoczne w Meksyku, USA, Portugalii, Hiszpanii i północnej Afryce.
• 1918 – Armenia i Azerbejdżan proklamowały niepodległość.
• 1926 – Doszło do przewrotu wojskowego w Portugalii.
• 1930:
  • George Forbes został premierem Nowej Zelandii.
  • Został obalony prezydent Boliwii Hernando Siles Reyes.
• 1932 – Zakończono budowę tamy Afsluitdijk w Holandii, wskutek czego dawna zatoka Morza Północnego stała się jeziorem IJsselmeer.
• 1934:
  • Rozpoczął się pierwszy Festiwal operowy w Glyndebourne w Anglii.
  • W Kanadzie urodziły się pięcioraczki Dionne, które jako pierwsze przeżyły okres niemowlęcy.
• 1937:
  • Neville Chamberlain został premierem Wielkiej Brytanii.
  • Powstała niemiecka firma motoryzacyjna Volkswagen.
• 1940:
  • Front zachodni: kapitulacja armii belgijskiej.
  • Zdobycie Narwiku przez wojska alianckie.
  • U wybrzeży Portugalii niemiecki okręt podwodny U-37 zatopił francuski statek pasażerski "Brazza". Zginęło 379 spośród 576 osób na pokładzie.
• 1942 – Front wschodni: zwycięstwo wojsk niemiecko-rumuńsko-włoskich w bitwie o Charków.
• 1948 – Powstały Siły Obronne Izraela.
• 1950 – Joanna de Valois została ogłoszona świętą przez papieża Piusa XII.
• 1952 – Greczynki uzyskały prawa wyborcze.
• 1964 – Utworzono Organizację Wyzwolenia Palestyny.
• 1971 – Została wystrzelona radziecka sonda Mars 3.
• 1974 – 8 osób zginęło, a 103 zostały ranne w wyniku wybuch bomby w trakcie demonstracji pracowniczej we włoskiej Brescii.
• 1975 – Wraz z podpisaniem Traktatu z Lagos utworzono Wspólnotę Gospodarczą Państw Afryki Zachodniej.
• 1977 – W pożarze klubu nocnego w Southgate w Kentucky zginęło 165 osób, a ponad 200 odniosło obrażenia.
• 1979 – Grecja podpisała w Atenach traktat o akcesji do Wspólnot Europejskich.
• 1982:
  • Papież Jan Paweł II rozpoczął wizytę w Wielkiej Brytanii.
  • Wojna o Falklandy-Malwiny: rozpoczęła się bitwa o wzgórza Darwin i Goose Green.
• 1987 – 19-letni pilot, obywatel RFN Mathias Rust, wylądował niewielkim samolotem w pobliżu Placu Czerwonego w Moskwie.
• 1991:
  • Albania: założono Uniwersytet w Szkodrze.
  • Meles Zenawi został prezydentem Etiopii.
• 1993 – Erytrea i Monako przystąpiły do ONZ.
• 1995:
  • Minister spraw zagranicznych Bośni i Hercegowiny Irfan Ljubijankić zginął w śmigłowcu zestrzelonym przez Serbów koło Bihacia.
  • W wyniku trzęsienia ziemi w mieście Neftegorsk na Sachalinie zginęło 2040 osób.
• 1998:
  • Pakistan przeprowadził 5 swych pierwszych próbnych wybuchów jądrowych w reakcji na próby indyjskie z 11 i 13 maja.
  • W Paryżu otwarto Muzeum Montparnasse.
• 1999 – W Mediolanie po 22 latach renowacji ponownie udostępniono dla zwiedzających fresk Ostatnia Wieczerza Leonarda da Vinci.
• 2000 – Wybuchł wulkan Kamerun.
• 2002 – Odbył się specjalny szczyt NATO w Rzymie, w czasie którego powołano Radę NATO-Rosja.
• 2008:
  • Francuski seryjny morderca i pedofil Michel Fourniret został skazany na dożywocie.
  • Piraci somalijscy porwali niemiecki kontenerowiec MV Lehmann Timber.
  • Zgromadzenie Narodowe Nepalu zniosło monarchię i proklamowało federalną republikę demokratyczną.
• 2009:
  • Co najmniej 19 osób zginęło, a ponad 50 zostało rannych w samobójczym zamachu bombowym na meczet w Zahedanie (Iran).
  • W katastrofie autobusu w Jambole (Bułgaria) zginęło 17 osób.
• 2010:
  • Francja została wybrana na organizatora Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej 2016.
  • W katastrofie kolejowej w indyjskim stanie Bengal Zachodni, spowodowanej rozkręceniem torów bądź podłożeniem bomby przez komunistycznych rebeliantów, zginęło 148 osób, a ponad 200 zostało rannych.
  • W zamachu na meczet w pakistańskim mieście Lahaur zginęło 86 osób.

Urodzili się

• 1369 – Muzio Attendolo Sforza, włoski kondotier, założyciel dynastii Sforzów (zm. 1424)
• 1660 – Jerzy I, król Wielkiej Brytanii (zm. 1727)
• 1759 – William Pitt Młodszy, brytyjski polityk, premier Wielkiej Brytanii (zm. 1806)
• 1807 – Louis Agassiz, szwajcarski zoolog, paleontolog (zm. 1873)
• 1817 – Jerzy Henryk Lubomirski, polski polityk, kurator literacki, mecenas sztuki (zm. 1872)
• 1836 – Jan Karłowicz, polski etnograf, językoznawca (zm. 1903)
• 1848 – Maria Bernarda Bütler, szwajcarska zakonnica, święta katolicka (zm. 1924)
• 1861 – Arthur Kickton, niemiecki architekt (zm. 1944)
• 1862 – Edward Treacher Collins, angielski chirurg, okulista (zm. 1932)
• 1870 – Edward Krasiński, polski działacz społeczny, pamiętnikarz (zm. 1940)
• 1872 – Marian Smoluchowski, polski fizyk (zm. 1917)
• 1877 – Oskar Miłosz, francuski poeta pochodzenia litewskiego (zm. 1939)
• 1884 – Edvard Beneš, czeski polityk, prezydent Czechosłowacji (zm. 1948)
• 1887 – Henryk Strasburger, polski prawnik, ekonomista, polityk, minister (zm. 1951)
• 1889 – Richard Réti, czeski szachista, teoretyk szachów, twórca kompozycji szachowych (zm. 1929)
• 1891 – Emil Chaberski, polski aktor, reżyser filmowy (zm. 1967)
• 1892 – Josef Dietrich, niemiecki wojskowy, dowódca Leibstandarte Adolf Hitler (zm. 1966)
• 1895 – Bronisław Pieracki, polski polityk, minister spraw wewnętrznych (zm. 1934)
• 1899 – Irena Krzywicka, polski pisarka, publicystka, tłumaczka (zm. 1994)
• 1904 – Wincenty Pstrowski, polski górnik, przodownik pracy (zm. 1948)
• 1907 – Władysław Midowicz, polski geograf i meteorolog, działacz turystyczny i krajoznawczy (zm. 1993)
• 1908 – Ian Fleming, brytyjski pisarz (zm. 1964)
• 1910:
  • Rachel Kempson, brytyjska aktorka (zm. 2003)
  • T-Bone Walker, amerykański muzyk bluesowy, prekursor gitary elektrycznej (zm. 1975)
• 1911 – Fritz Hochwälder, austriacki pisarz (zm. 1986)
• 1912 – Patrick White, australijski pisarz, laureat Nagrody Nobla (zm. 1990)
• 1913 – Erwin Lawaty, polski duchowny adwentystyczny, wieloletni pastor Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego (zm. 2008)
• 1915 – Feliks Baranowski, polski polityk, minister oświaty (zm. 1992)
• 1916 – Anna Jaraczówna, polska aktorka (zm. 1979)
• 1917:
  • Gerald Cash, bahamski prawnik, polityk, gubernator generalny Bahamów (zm. 2003)
  • Leonid Teliga, polski podróżnik, żeglarz, pisarz, tłumacz (zm. 1970)
• 1920 – Richard Townsend Davies, amerykański dyplomata, ambasador Stanów Zjednoczonych w Polsce (zm. 2005)
• 1923 – György Ligeti, węgierski kompozytor (zm. 2006)
• 1925:
  • Bülent Ecevit, turecki polityk, premier Turcji, poeta, tłumacz (zm. 2006)
  • Dietrich Fischer-Dieskau, niemiecki śpiewak operowy (baryton)
  • William Hook, brytyjski szachista (zm. 2010)
• 1926 – Ferdynand Maria Sycylijski, książę Castro (zm. 2008)
• 1928 – Albert Booth, brytyjski polityk (zm. 2010)
• 1929:
  • Leszek Herdegen, polski aktor (zm. 1980)
  • Janusz Wolniewicz, polski pisarz, reportażysta (zm. 2006)
• 1930:
  • Frank Drake, amerykański astronom, astrofizyk
  • Edward Seaga, jamajski polityk, premier
• 1931:
  • Carroll Baker, amerykańska aktorka pochodzenia polskiego
  • Gordon Willis, amerykański operator filmowy
• 1933 – Zelda Rubinstein, amerykańska aktorka (zm. 2010)
• 1934:
  • Francesco Monterisi, włoski kardynał
  • Franciszek Wybrańczyk, polski muzyk, menadżer muzyczny (zm. 2006)
• 1936 – Jerzy Bartz, polski perkusista jazzowy
• 1938 – Andrzej Żabiński, polski polityk, działacz partyjny, socjolog (zm. 1988)
• 1939 – Wojciech Karolak, polski muzyk jazzowy
• 1940 – Maeve Binchy, irlandzka pisarka
• 1942 – Maria Braunstein, polska tłumaczka, redaktor książek
• 1944 – Rudolph Giuliani, amerykański polityk
• 1945:
  • Patch Adams, amerykański aktor, komik
  • Ryszard Jurkowski, polski architekt, urbanista
  • Wiktor Skrzynecki, polski operator, reżyser filmowy
• 1947 – Zahi Hawass, egipski archeolog
• 1949:
  • Wojciech Strzemżalski, polski reżyser filmowy (zm. 1989)
  • Joanna Wnuk-Nazarowa, polska dyrygentka, polityk
• 1950 – Jacek Weksler, polski filolog, reżyser teatralny, menedżer, wiceminister kultury
• 1951 – Janusz Grenda, polski aktor
• 1952 – Zbigniew Hałatek, polski operator filmowy
• 1953 – Bogdan Kowalewski, polski gitarzysta basowy zespołu Maanam
• 1954 – João Carlos de Oliveira, brazylijski lekkoatleta, trójskoczek (zm. 1999)
• 1957:
  • Leah Ayres, amerykańska aktorka
  • Véronique Brouquier, francuska florecistka
  • Klaus Lindenberger, austriacki piłkarz, bramkarz
  • Frank Schätzing, niemiecki pisarz
• 1958 – František Straka, czeski piłkarz, trener piłkarski
• 1959 – Bernardo Rezende, brazylijski siatkarz, trener siatkówki
• 1961 – Richard A. Knaak, amerykański chemik, pisarz fantasy
• 1962 – Jerzy Pal, polski aktor
• 1963 – Gavin Harrison, brytyjski perkusista zespołów Porcupine Tree oraz King Crimson
• 1968:
  • Marcin Bronikowski, polski śpiewak operowy (baryton)
  • Kylie Minogue, australijska piosenkarka
• 1970 – Andreas Crap, niemiecki gitarzysta, członek grupy Oomph!
• 1971:
  • Swietłana Gonczarenko, rosyjska sprinterka
  • Jekatierina Gordiejewa, rosyjska łyżwiarka figurowa
• 1972:
  • Andrzej Deskur, polski aktor
  • Chiara Mastroianni, francusko-włoska aktorka
  • Andrea Strnadová czeska tenisistka
• 1974:
  • Hans-Jörg Butt, niemiecki piłkarz, bramkarz
  • Romain Duris, francuski aktor, muzyk
  • Monika Jarosińska, polska aktorka
• 1975 – Iwona Petry, polska aktorka, pisarka
• 1976 – Christoph Eugen, austriacki narciarz, kombinator norweski
• 1978 – Wojciech Zydroń, polski piłkarz ręczny
• 1979:
  • Jesse Bradford, amerykański aktor
  • Jewgienij Czigiszew, rosyjski sztangista
  • Monica Keena, amerykańska aktorka
  • Michał Piróg, polski tancerz, choreograf, prezenter, reporter
• 1980:
  • Mickaël Bourgain, francuski kolarz torowy
  • Mark Feehily, irlandzki piosenkarz
• 1981:
  • Andrea Barzagli, włoski piłkarz
  • Rafał Kwietniewski, polski aktor
  • Janne Schäfer, niemiecka pływaczka
  • Gábor Talmácsi, węgierski motocyklista wyścigowy
• 1982:
  • Alexa Davalos, amerykańska aktorka pochodzenia francuskiego
  • Iwona Matkowska, polska zapaśniczka
• 1983:
  • Jernej Damjan, słoweński skoczek narciarski
  • Marco Estrada, chilijski piłkarz
  • Patrycja Mikula, amerykańska fotomodelka
• 1984 – Zsolt Hirling, węgierski wioślarz
• 1985:
  • Colbie Caillat, amerykańska piosenkarka
  • Carey Mulligan, brytyjska aktorka

Zmarli

• 576 – św. German z Paryża, biskup Paryża (ur. 496)
• 1357 – Alfons IV, król Portugalii (ur. 1291)
• 1565 – (lub 29 maja) Mikołaj Krzysztof Radziwiłł, marszałek wielki litewski, kanclerz wielki litewski, wojewoda wileński (ur. 1515)
• 1787 – Leopold Mozart, austriacki kapelmistrz, kompozytor, ojciec Wolfganga Amadeusza (ur. 1719)
• 1849 – Anne Brontë, angielska pisarka (ur. 1820)
• 1859 – Paweł Hạnh, wietnamski męczennik, święty katolicki (ur. 1826 lub 1827)
• 1864 – Simion Bărnuţiu – rumuński historyk, filozof, prawnik i polityk (ur. 1808)
• 1904 – Kopiący Niedźwiedź, wojownik, mistyk i szaman plemienia Dakotów (ur. 1846)
• 1916 – Iwan Franko, ukraiński pisarz (ur. 1856)
• 1937 – Alfred Adler, austriacki psychiatra, psycholog, pedagog (ur. 1870)
• 1941 – Antoni Nowowiejski, polski duchowny katolicki, biskup płocki (ur. 1858)
• 1947 – August Eigruber, hitlerowski zbrodniarz (ur. 1907)
• 1959 – Jan Stepa, polski duchowny katolicki, biskup tarnowski (ur. 1892)
• 1971 – Jean Vilar, francuski reżyser teatralny, aktor (ur. 1912)
• 1972 – Edward VIII Windsor, król Wielkiej Brytanii i cesarz Indii (ur. 1894)
• 1981 – Stefan Wyszyński, polski duchowny katolicki, kardynał, prymas Polski (ur. 1901)
• 1989 – Helena Cygańska-Walicka, polska malarka (ur. 1913)
• 1990 – Jan Janikowski, polski kompozytor (ur. 1926)
• 1991 – Konrad Nałęcki, polski reżyser filmowy (ur. 1919)
• 1997 – Erich Sojka, czeski pisarz (ur. 1922)
• 1999:
  • Jan Lebenstein, polski malarz (ur. 1930)
  • Maciej Wirowski, polski chemik, polityk, minister (ur. 1929)
• 2000:
  • Jolanta Malinowska, polska historyk (ur. 1971)
  • Vincentas Sladkevičius, litewski duchowny katolicki, arcybiskup Kowna, kardynał (ur. 1920)
• 2002 – Edward Wende, polski prawnik, adwokat, polityk (ur. 1936)
• 2003:
  • Irena Jurgielewiczowa, polska pisarka (ur. 1903)
  • Oleg Makarow, radziecki kosmonauta (ur. 1933)
  • Antoni Wójtowicz, polski operator filmowy (ur. 1925)
• 2004 – Jerzy Klempel, polski piłkarz ręczny (ur. 1953)
• 2006:
  • Umberto Masetti, włoski motocyklista (ur. 1926)
  • Thorleif Schjelderup, norweski skoczek narciarski, pisarz (ur. 1920)
  • Andrzej Skrzydlewski, polski zapaśnik (ur. 1946)
• 2007 – Parren J. Mitchell, amerykański polityk (ur. 1922)
• 2008:
  • Sven Davidson, szwedzki tenisista (ur. 1928)
  • Lechosław Goździk, polski przywódca strajku na Żeraniu w 1956 roku, samorządowiec (ur. 1931)
• 2009:
  • Robert Hartoch, holenderski szachista (ur. 1947)
  • Ercole Rabitti, włoski piłkarz, trener piłkarski (ur. 1921)
  • Jan Zaciura, polski polityk, związkowiec, prezes ZNP (ur. 1934)
• 2010 – Gary Coleman, amerykański aktor (ur. 1968)
• 2011 – Romuald Klim, białoruski lekkoatleta, młociarz, mistrz olimpijski, mistrz Europy (ur. 1933)

28. Mai
May 28
28 mai