Ruch drogowy

Ruch drogowy, ruch uliczny – ruch pojazdów oraz pieszych po drogach.
Przepisy regulujące zasady tego ruchu w Polsce to Ustawa Prawo o ruchu drogowym.

Zasady ruchu drogowego


Podstawowe zasady ruchu drogowego zostały określone w Konwencji wiedeńskiej o ruchu drogowym w 1968. Nie wszystkie kraje ją ratyfikowały, a nawet wśród jej sygnatariuszy zdarzają się odstępstwa. W Polsce najważniejszym aktem prawnym jest ustawa "Prawo o ruchu drogowym" z dnia 20 czerwca 1997 r. z późniejszymi zmianami<ref>Dz. U. z 1997 r. Nr 98, poz. 602 z późn. zmian., Teksty jednolite: Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 oraz Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym z 2005 r. Nr 108 poz. 908</ref>.

Podstawową zasadą jest, że każdy uczestnik ruchu ma obowiązek uniknięcia kolizji z innym pojazdem, pieszym itp. niezależnie od tego, czy tamci postąpili zgodnie z zasadami ruchu czy nie.

Przy wykonywaniu niebezpiecznych manewrów (m.in. wyprzedzając lub zmieniając kierunek jazdy) i w niebezpiecznych miejscach (m.in. skrzyżowanie, przejście dla pieszych) Ustawa Prawo o ruchu drogowym wymaga zachowania szczególnej ostrożności. O takich miejscach informują także znaki drogowe ostrzegawcze.

Ruch lewo- i prawostronny


Aby pojazdy jadące w przeciwnych kierunkach nie blokowały sobie drogi, wprowadzono obowiązek jazdy możliwie blisko jej lewej krawędzi (ruch lewostronny) lub prawej (ruch prawostronny). Ruch prawostronny dotyczy ok. 66% ludności świata i 72% długości dróg. W Polsce obowiązuje ruch prawostronny, jednak nie dotyczy on rowerzystów na skrzyżowaniach, niebędących rondami oraz bezpośrednio przed nimi, gdzie dopuszcza się jazdę środkiem pasa ruchu.<ref name="Ustawa rowerowa"></ref>

Klasyfikacja uczestników ruchu i pojazdów

Zgodnie z polską definicją ustawową, uczestnik ruchu to pieszy, kierujący oraz każda inna osoba przebywająca w pojeździe, na pojeździe lub na drodze. Uczestnik ruchu ma obowiązek stosować się do zasad ruchu drogowego.

Pieszy to osoba znajdująca się poza pojazdem na drodze i nie wykonująca na niej robót lub czynności przewidzianych odrębnymi przepisami. Za pieszego uważa się również osobę prowadzącą, ciągnącą lub pchającą rower, motorower, motocykl, wózek dziecięcy, podręczny lub inwalidzki, osobę poruszającą się w wózku inwalidzkim, a także osobę w wieku do 10 lat kierującą rowerem pod opieką osoby dorosłej.

Pojazdy wyposażone w silnik można podzielić na:
  • motorowery;
  • pojazdy szynowe;
  • pojazdy silnikowe - wszystkie inne pojazdy wyposażone w silnik z wyjątkiem motoroweru i pojazdów szynowych;
Pojazdy silnikowe dzielą się na:
  • pojazdy samochodowe - pojazdy silnikowe, których konstrukcja umożliwia jazdę z prędkością przekraczającą 25 km/h, z wyłączeniem ciągników rolniczych i motorowerów.
  • ciągniki rolnicze;
  • pojazdy wolnobieżne - pojazdy silnikowe, których konstrukcja ogranicza prędkość jazdy do 25 km/h, z wyłączeniem ciągników rolniczych;
Wśród pojazdów samochodowych można wyróżnić:
  • samochody osobowe służące konstrukcyjnie do przewozu co najwyżej 9 osób;
  • autobusy służące konstrukcyjnie do przewozu co najmniej 10 osób;
  • pojazdy ciężarowe służące konstrukcyjnie do przewozu ładunków;
  • ciągniki samochodowe służące wyłącznie do ciągnięcia przyczep;
  • motocykle;
  • taksówki osobowe służące do przewozu co najwyżej 9 osób za opłatą ustaloną taksometrem;
  • taksówki bagażowe służące do przewozu ładunków o masie nieprzekraczającej 2,5 t za opłatą ustaloną taksometrem.

Ograniczenie prędkości

Im większa prędkość, tym trudniej uniknąć kolizji i tym większe są straty przy niej. Z tego względu prawie wszystkie kraje na świecie wprowadziły ograniczenie prędkości. Aby przestrzegać poszanowania limitu, organy kontroli stosują urządzenia takie jak wideorejestrator czy fotoradar.

Dopuszczalne prędkości w Polsce<ref>Prawo o ruchu drogowym, art. 20, 21, 31, 63</ref>:

miejsce
<center>samochód osobowy
motocykl
samochód ciężarowy do 3,5t</center>
<center>inny pojazd lub
zespół pojazdów</center>
<center>podczas holowania
pojazd z urządzeniem wystającym</center>

strefa zamieszkania
3 <center> </center>

obszar zabudowany
2 w godzinach 500-2300
w godzinach 2300-500


poza obszarem zabudowanym, droga jednojezdniowa




poza obszarem zabudowanym, droga dwujezdniowa




droga ekspresowa (jednojezdniowa)




droga ekspresowa (dwujezdniowa)




autostrada


<ref>Holowanie na autostradzie jest dozwolone tylko przez pojazdy przeznaczone do tego celu.</ref>
}

Ponadto:
  • Autobus spełniający dodatkowe warunki techniczne (m.in. hamulce wyposażone w system ABS, wbudowany tachograf, zwalniacz i ogranicznik prędkości, homologowane siedzenia, zabezpieczenia bagażu i odpowiedni stan ogumienia) może poruszać się na autostradzie i drodze ekspresowej z prędkością 100 km/h
  • Ciągnik rolniczy może poruszać się z prędkością maksymalnie 40 km/h
  • Motocykl i motorower przewożący dziecko w wieku do 7 lat nie może przekraczać prędkości 40 km/h
  • Samochód ciężarowy przewożący osoby poza kabiną kierowcy nie może przekraczać prędkości 50 km/h
  • Ciągnik rolniczy przewożący drużynę robotniczą w przyczepie nie może przekraczać 20km/h
  • Dopuszczalna prędkość może zostać zmieniona za pomocą znaków drogowych
  • Od 31 grudnia 2010 r. dopuszczalna prędkość na autostradach została zwiększona do 140 km/h, a na dwujezdniowych drogach ekspresowych do 120 km/h<ref>Ograniczenia prędkości - 140 km/h na autostradach i 120 km/h na ekspresówkach od Nowego Roku</ref>

<gallery>
Plik:Zeichen 393.svgInformacja o dopuszczalnych prędkościach - Niemcy
Plik:Ograniczenia prędkości w Polsce od 2011.svgInformacja o dopuszczalnych prędkościach - Polska
Plik:J1 1.jpgInformacja o dopuszczalnych prędkościach - Szwecja
Plik:Znak B-33.svgZnak B-33 "ograniczenie prędkości"
</gallery>

Przecinanie się kierunków ruchu

Dwaj uczestnicy ruchu nie mogą jechać jednocześnie jeśli ich tory jazdy się przecinają. Zasady pierwszeństwa decydują o tym, kto może kontynuować jazdę, a kto musi czekać.

Ustąpienie pierwszeństwa to powstrzymanie się od ruchu, jeżeli ruch mógłby zmusić innego kierującego do zmiany kierunku lub pasa ruchu albo istotnej zmiany prędkości, a pieszego - do zatrzymania się, zwolnienia lub przyspieszenia kroku.

width="100" Znak
Miejsce
Obowiązki kierującego


skrzyżowanie dróg równorzędnych<ref>Skrzyżowanie dróg równorzędnych nie musi być oznakowane. Zasada "prawej ręki" jest stosowana nie tylko na skrzyżowaniach, ale także i w innych miejscach (np. parkingi), również na skrzyżowaniu z pierwszeństwem łamanym (tabliczka T-6).</ref>
ustąpić pierwszeństwa pojazdowi nadjeżdżającemu z prawej strony

,
skrzyżowanie
ustąpić pierwszeństwa pojazdom na drodze z pierwszeństwem; przy znaku STOP obowiązkowo się zatrzymać


zwężony odcinek jezdni
ustąpić pierwszeństwa pojazdowi z naprzeciwka


przejście dla pieszych
ustąpić pierwszeństwa pieszemu znajdującemu się na przejściu


przejazd dla rowerzystów
ustąpić pierwszeństwa rowerzyście znajdującemu się na przejeździe

,
przejazd kolejowy
ustąpić pierwszeństwa nadjeżdżającemu pojazdowi szynowemu<ref>Pojazd szynowy ma pierwszeństwo także poza przejazdem kolejowym.</ref>

,
przystanek autobusowy, trolejbusowy
na obszarze zabudowanym umożliwić włączenie się do ruchu wyjeżdżającemu autobusowi lub trolejbusowi


przystanek tramwajowy
jeżeli przystanek nie jest wyposażony w wysepkę dla pasażerów, a wjeżdża na niego tramwaj lub stoi za nim, zatrzymać się i umożliwić pieszym dojście do tramwaju lub na chodnik

3 <center>Podczas wykonywania manewrów</center>

2 Manewr
Obowiązki kierującego

2 cofanie
2 ustąpić pierwszeństwa wszystkim innym uczestnikom ruchu

2 włączanie się do ruchu

2 zmiana pasa ruchu
ustąpić pierwszeństwa pojazdom już jadącym na tym pasie i wjeżdżającym na ten pas z prawej strony

2 zmiana kierunku jazdy
ustąpić pierwszeństwa pieszym przechodzącym przez drogę poprzeczną; rowerzystom jadącym ścieżką rowerową, oczekującym na śluzie rowerowej lub jadącym pasem dla rowerów<ref name="Ustawa rowerowa">Ustawa rowerowa: ustawa z 1 kwietnia 2011 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U. nr 92, poz.530)</ref>; skręcając w lewo<ref>w prawo przy ruchu lewostronnym</ref> ustąpić pojazdom z naprzeciwka
}

(port lotniczy Londyn-Heathrow)
. Środkowy pas ruchu może służyć do jazdy w przeciwnym kierunku.

Najczęstszym miejscem przecięcia się kierunków ruchu jest skrzyżowanie, które Ustawa PORD definiuje jako "przecięcie się w jednym poziomie dróg mających jezdnię, ich połączenie lub rozwidlenie, łącznie z powierzchniami utworzonymi przez takie przecięcia, połączenia lub rozwidlenia; określenie to nie dotyczy przecięcia, połączenia lub rozwidlenia drogi twardej z drogą gruntową lub stanowiącą dojazd do obiektu znajdującego się przy drodze."

Szczególnym przypadkiem skrzyżowania jest skrzyżowanie o ruchu okrężnym (rondo).

Na ruchliwych skrzyżowaniach stosuje się sygnalizację świetlną która daje każdemu strumieniowi ruchu określoną ilość czasu na przejazd. Ruchem może kierować też osoba uprawniona do tego.

Wyjątkiem od zasad pierwszeństwa są pojazdy uprzywilejowane. Każdy uczestnik ruchu ma obowiązek ułatwić im przejazd, w szczególności poprzez natychmiastowe usunięcie się z drogi. Kierujący pojazdem uprzywilejowanym nie musi stosować się do przepisów ruchu drogowego, znaków i sygnałów świetlnych; obowiązują go jednak polecenia dawane przez osoby kierujące ruchem.

Zobacz też: węzeł drogowy

Wymijanie, omijanie, wyprzedzanie

Przemieszczanie się obok:
  • nie poruszającego się uczestnika ruchu lub przeszkody nazywa się omijaniem;
  • uczestnika ruchu poruszającego się w przeciwnym kierunku nazywa się wymijaniem;
  • uczestnika ruchu poruszającego się w tym samym kierunku nazywa się wyprzedzaniem.

Na ogół wyprzedzanie pojazdu odbywa się z lewej strony. Wyjątkiem jest wyprzedzanie pojazdu skręcającego w lewo, które może się odbyć z jego prawej strony, wyprzedzanie pojazdu szynowego oraz wyprzedzanie na drodze z wyznaczonymi pasami ruchu. Przepis ten nie dotyczy rowerzystów, którzy mogą wyprzedzać z prawej strony pojazdy wolno jadące<ref name="Ustawa rowerowa">Ustawa rowerowa (ustawa z 1 kwietnia 2011 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U. nr 92, poz.530).)</ref>.

Zabrania się omijania:
  • pojazdu który jechał w tym samym kierunku i zatrzymał się aby ustąpić pieszemu lub rowerzyście
  • pojazdu czekającego przed przejazdem kolejowym
Zabrania się wyprzedzania:
  • przy dojeździe do wierzchołka wzniesienia
  • na zakrętach oznaczonych odpowiednimi znakami
  • na skrzyżowaniach (z wyjątkiem ronda)
  • na przejściach dla pieszych i bezpośrednio przed nimi
  • pojazdu uprzywilejowanego na terenie zabudowanym
  • na przejazdach dla rowerów
  • na przejazdach kolejowych, bezpośrednio przed i za nimi
Obowiązki wyprzedzanego:
  • nie może zwiększać prędkości w czasie manewru wyprzedzania, jak i bezpośrednio po nim
  • ciągnik lub pojazd bez silnika w razie potrzeby powinien się zatrzymać lub zjechać na pobocze

Zatrzymanie i postój

Zatrzymanie pojazdu to unieruchomienie go wynikające z przepisów ruchu drogowego lub trwające do 1 min.

Postój to unieruchomienie pojazdu niewynikające z przepisów ruchu drogowego i trwające ponad 1 min.

Strefa zamieszkania

{align=right


}
Strefa zamieszkania to strefa, w której pieszy może się poruszać swobodnie po całej udostępnionej do użytku publicznego przestrzeni i ma pierwszeństwo przed pojazdami (kierujący musi ustąpić pieszemu w każdym wypadku). Ponadto:
  • Dziecko w wieku do 7 lat może korzystać z drogi na terenie strefy również bez opieki dorosłych
  • Obowiązuje ograniczenie prędkości do 20 km/h
  • Opuszczając strefę zamieszkania, należy ustąpić pierwszeństwa wszystkim uczestnikom ruchu drogowego
  • Wolno parkować jedynie w miejscach do tego wyznaczonych

Uprawnienia

Dokumentem stwierdzającym uprawnienie do kierowania pojazdem jest:
Ponadto wymaga się ukończenia odpowiedniego kursu od osób takich jak:
  • kierowca zawodowy
  • kierujący przewożący materiały niebezpieczne (ADR)
  • taksówkarz
  • kierujący wózkiem widłowym
  • instruktor nauki jazdy lub egzaminator

Zobacz też


Traffic
Circulation routière