Stoewer
Stoewer – przedsiębiorstwo działające w Szczecinie w latach 1858–1945. Fabryka Stoewer produkowała rowery, maszyny do szycia i maszyny do pisania. Powstał następnie zakład produkcji samochodów - trzeci tego typu w Europie. W szczególności była to pierwsza fabryka autobusów, które zapoczątkowały przed pierwszą wojną światową komunikację dalekobieżną np.1902 Magdeburg-Ottersleben oraz Szczecin-Berlin i miejską we Wrocławiu, Lipsku i Szczecinie, a także w Londynie.
Założycielem fabryki był Bernhard Stoewer (1834–1908). W 1896 przyjęła nazwę Stettiner Eisenwerk Bernhard Stoewer sen.; w 1899 prowadzona była przez synów Bernharda, Bernharda młodszego (1875–1937) i Emila (1873–1942) i działała pod nazwą Gebrüder Stoewer, Fabrik für Motorfahrzeuge. W 1916 roku przedsiębiorstwo zostało przekształcone w spółkę. W latach II wojny fabryka realizowała zamówienia wojskowe.
W 1945 roku fabryka uległa zniszczeniu; po odbudowie znajdowała się na jej miejscu Fabryka Mechanizmów Samochodowych Polmo. Od 2008 roku zabudowania fabryki są rozbierane.
Modele samochodów osobowych
! style="background:#efefef;" Model
! style="background:#efefef;" Lata produkcji
! style="background:#efefef;" Cylindry
! style="background:#efefef;" Pojemność
! style="background:#efefef;" Moc (HP)
! style="background:#efefef;" V max
10 PS
1901–1902
2
1.527 cm³
18 (13,2 kW)
50 km/h
8/14 PS
1902–1905
2
1.527 cm³
14 (10,3 kW)
50 km/h
20 PS
1904–1905
4
7.946 cm³
45 (33 kW)
85 km/h
P4 (11/22 PS)
1905–1910
4
3.054 cm³
22 (16,2 kW)
70 km/h
P2 (9/12 PS)
1906–1907
2
2.281 cm³
16 (11,8 kW)
55 km/h
P4-1 (24/36 PS)
1906–1910
4
5.880 cm³
40 (29 kW)
80 km/h
P6 (34/60 PS)
1906–1911
6
8.820 cm³
60 (44 kW)
95 km/h
G4 (6/12 PS)
1907–1911
4
1.500 cm³
12 (8,8 kW)
60 km/h
PK4 (11/20 PS)
1909–1912
4
2.544 cm³
20 (14,7 kW)
70 km/h
C1 (6/18 PS)
1909–1915
4
1.546 cm³
18 (13,2 kW)
70 km/h
B1 (6/16 PS)
1910–1912
4
1.556 cm³
16 (11,8 kW)
65 km/h
B6 (9/22 PS)
1912–1914
4
4.900 cm³
45 (33 kW)
95 km/h
C2 (10/28 PS)
1913–1914
4
2.412 cm³
28 (20,6 kW)
75 km/h
C5 (6/18 PS)
1915–1919
4
1.546 cm³
15 (11 kW)
70 km/h
D2 (6/18 PS)
1919–1920
4
1.593 cm³
18 (13,2 kW)
70 km/h
D6 (19/55 PS)
1919–1921
6
4.960 cm³
55 (40 kW)
100 km/h
D7 (42/120 PS)
1919–1921
6
11 160 cm³
120 (88 kW)
160 km/h
D3 (8/24 PS)
1920–1923
4
2.120 cm³
24 (17,6 kW)
70 km/h
D5 (12/36 PS)
1920–1923
6
3.107 cm³
36 (26,5 kW)
80 km/h
D9 (8/32 PS)
1923–1924
4
2.290 cm³
32 (23,5 kW)
90 km/h
D12 (12/45 PS)
1923–1924
6
3.107 cm³
45 (33 kW)
100 km/h
D10 (10/50 PS)
1924–1925
4
2.580 cm³
50 (37 kW)
120 km/h
D9V (9/32 PS)
1925–1927
4
2.290 cm³
32 (23,5 kW)
90 km/h
D12V (13/55 PS)
1925–1928
6
3.386 cm³
55 (40 kW)
100 km/h
F6 (6/30 PS)
1927–1928
4
1.570 cm³
30 (22 kW)
70 km/h
8 Typ S 8 (8/45 PS)
1928
8
1.999 cm³
45 (33 kW)
85 km/h
8 Typ G 14 (14/70 PS)
1928
8
3.633 cm³
70 (51 kW)
100 km/h
8 Typ S 10 (10/50 PS)
1928–1930
8
2.464 cm³
50 (37 kW)
90 km/h
Gigant G 15 K (15/80 PS)
1928–1933
8
3.974 cm³
80 (59 kW)
110 km/h
Gigant G 15 (15/80 PS)
1928–1933
8
3.974 cm³
80 (59 kW)
100 km/h
Repräsentant P 20 (20/100 PS)
1930–1933
8
4.906 cm³
100 (74 kW)
120 km/h
Marschall M 12 (12/60 PS)
1930–1934
8
2.963 cm³
60 (44 kW)
90 km/h
V 5
1931–1932
4 V
1.168 cm³
25 (18,4 kW)
80 km/h
V 5 Sport
1931–1932
4 V
1.168 cm³
30 (22 kW)
100 km/h
R 140
1932–1933
4
1.355 cm³
30 (22 kW)
85–105 km/h
R 140
1933–1934
4
1.466 cm³
30 (22 kW)
85–105 km/h
R 150
1934–1935
4
1.466 cm³
35 (25,7 kW)
90–110 km/h
Greif V8
1934–1937
8 V
2.489 cm³
55 (40 kW)
110 km/h
R 180
1935
4
1.769 cm³
45 (33 kW)
105 km/h
Greif V8 Sport
1935–1937
8 V
2.489 cm³
57 (42 kW)
120 km/h
Greif Junior
1936–1939
4
1.484 cm³
34 (25 kW)
100 km/h
Sedina
1937–1940
4
2.406 cm³
55 (40 kW)
110 km/h
Arkona
1937–1940
6
3.610 cm³
80 (59 kW)
120–140 km/h
}
Charakterystyka wybranych modeli
Model V5
Samochód został opracowany w 1930. Produkcję rozpoczęto w 1931, a zakończono w 1932. Łącznie wyprodukowano 2100 sztuk tych pojazdów. Był to pierwszy niemiecki samochód z napędem na przednie koła.
Podstawowe dane techniczne:- Silnik: czterocylindrowy o pojemności skokowej 1168 cm³ i mocy 25 KM
- Zawieszenie: koła przednie zawieszone na wahaczach poprzecznych i sprzężone z resorem piórowym poprzecznym
- Długość: 3,5 m, szerokość: 1,54 m, wysokość: 1,6 m
- Waga 830 kg
- Prędkość maksymalna: 80 km/h
- Zużycie paliwa: 9 l/100 km