Układ SI


Układ SI (franc. Système international d'unités) – Międzynarodowy Układ Jednostek Miar zatwierdzony w 1960 (później modyfikowany) przez Generalną Konferencję Miar. Jest stworzony w oparciu o metryczny system miar. Jednostki w układzie SI dzielą się na podstawowe i pochodne.

W Polsce układ SI obowiązuje od 1966, obecnie został oficjalnie przyjęty przez wszystkie kraje świata z wyjątkiem Stanów Zjednoczonych, Liberii i Birmy.

Historia


Układ SI powstał ze starego układu MKS, do którego należał metr, kilogram i sekunda. W 1954 roku dołączono jako podstawowe jednostki amper, kelwina oraz kandelę, natomiast sam Międzynarodowy Układ Jednostek Miar został zatwierdzony na XI Generalnej Konferencji Miar w 1960 roku. Po obradach XIV Generalnej Konferencji Miar w 1971 r. do klasy jednostek podstawowych został włączony mol określający liczność materii. Natomiast na XX, w październiku 1995 roku do klasy jednostek pochodnych włączono jednostki występujące dotychczas jako jednostki uzupełniające - radian i steradian.

Jednostki podstawowe


Obecnie układ SI zawiera 7 jednostek podstawowych<ref>Jednostki podstawowe na oficjalnej stronie Bureau International des Poids et Measures - http://www.bipm.org/en/si/base_units/</ref>.
{ class="wikitable" style="margin:1em auto 1em auto;align="left"

!Nazwa
!Jednostka
!Wielkość fizyczna

!metr
m
długość

!kilogram
kg
masa

!sekunda
s
czas

!amper
A
natężenie prądu elektrycznego

!kelwin
K
temperatura

!kandela
cd
światłość

!mol
mol
liczność materii

}

Jednostki pochodne


Jednostkami pochodnymi nazywamy wszystkie pozostałe jednostki wielkości fizycznych, zarówno te posiadające własne nazwy jak np. wat (W) czy dioptria (δ), jak i te, które ich nie posiadają i są wyrażane za pomocą jednostek podstawowych, np. przyspieszenie nie posiada swojej nazwy jednostki i wyrażane jest za pomocą metra i sekundy - <math>\frac m {s^2}</math>

{ class="wikitable" style="margin:1em auto 1em auto;align="left"

!Nazwa
!Jednostka
!Wielkość fizyczna
!Informacje dotyczące jednostki (liczby niemianowane)

!radian
rad
miara kąta płaskiego
<math>[\mbox{rad}]=\left[ \frac{\mbox{m}}{\mbox{m}} \right]=[1]</math>

!steradian
sr
miara kąta bryłowego
<math>[\mbox{sr}]=\left[ \frac{\mbox{m}^2}{\mbox{m}^2} \right]=[1]</math>
}

Przedrostki układu SI


Przyjęte oficjalnie na XI Generalnej Konferencji Miar w 1960 roku są nazwami (prefiksami) dla przeliczników dziesiętnych jednostek<ref>Tabela przedrostków na stronie BIMP - http://www.bipm.org/en/si/si_brochure/chapter3/prefixes.html</ref>. Poza kilogramem wszystkie jednostki podstawowe nie są spotęgowane i nie posiadają przedrostków.

Inne układy jednostek miar

Linki zewnętrzne

  • Główny Urząd Miar
  • Oficjalna broszura BIPM na temat systemu SI
  • Tabela jednostek podstawowych i pochodnych (WZORY)
  • rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2006 r. w sprawie legalnych jednostek miar ()
  • Przelicznik jednostek i miar dla układu SI



Internationales Einheitensystem
International System of Units
Système international d'unités