Węgiel kamienny


Węgiel kamienny – skała osadowa pochodzenia roślinnego, zawierająca 75-97% pierwiastka węgla, powstała głównie w karbonie (era paleozoiczna) ze szczątków roślinnych, które bez dostępu tlenu uległy uwęgleniu. Ma czarną barwę, matowy połysk, czarną rysę.

Węgiel kamienny stosowany jest powszechnie jako paliwo. Jego wartość opałowa waha się od 16,7 do 29,3 MJ/kg i silnie zależy od jego składu (zawartości popiołu, siarki, wilgotności). Wartość opałowa czystego pierwiastka węgla wynosi ok. 33,2 MJ/kg. Węgiel kamienny jest nieodnawialnym źródłem energii.

Typy węgla kamiennego

Według Polskiej Normy węgiel kamienny został podzielony na typy zgodnie z naturalnymi cechami, charakteryzującymi jego przydatność technologiczną, określoną następującymi wskaźnikami:

{ border="1" cellpadding="5" cellspacing="0"
!Typ węgla
!Wyróżnik
!Zawartość części lotnych V %
!Charakterystyka
!Główne zastosowanie
--
align="center"węgiel płomienny
align="center"31
align="left"powyżej 28
align="left"duża zawartość części lotnych, brak lub słaba zdolność spiekania, długi, silnie świecący płomień
align="left"piece przemysłowe i domowe, generatory
--
align="center"węgiel gazowo-płomienny
align="center"32
align="left"powyżej 28
align="left"duża zawartość części lotnych, średnia zdolność spiekania
align="left"piece przemysłowe i domowe, wytlewanie, uwodornianie
--
align="center"węgiel gazowy
align="center"33
align="left"powyżej 28
align="left"duża wydajność gazu i smoły, znaczna spiekalność
align="left"gazownictwo, koksownictwo, wytlewanie
--
align="center"Węgiel gazowo-koksowy
align="center"34
align="left"powyżej 28
align="left"duża wydajność gazu i smoły, dobra spiekalność, średnie ciśnienie rozprężania
align="left"gazownictwo, koksownictwo
--
align="center"węgiel orto-koksowy
align="center"35
align="left"od 20 do 31
align="left"typowy węgiel koksowy, średnia zawartość części lotnych, dobra spiekalność, wysokie ciśnienie rozprężania
align="left"produkcja koksu metalurgicznego
--
align="center"węgiel meta-koksowy
align="center"36
align="left"od 14 do 28
align="left"dobra spiekalność, duże ciśnienie rozprężania
align="left"produkcja koksu odlewniczego
--
align="center"węgiel semi-koksowy
align="center"37
align="left"od 14 do 28
align="left"mała zawartość części lotnych, słaba spiekalność, średnie ciśnienie rozprężania
align="left"w koksownictwie jako dodatek schudzający wsad węglowy
--
align="center"węgiel chudy
align="center"38
align="left"od 14 do 28
align="left"mała zawartość części lotnych, brak lub słaba spiekalność, krótki płomień
align="left"piece przemysłowe i domowe, generatory
--
align="center"węgiel antracytowy
align="center"41
align="left"od 10 do 14
align="left"mała zawartość części lotnych, brak zdolności spiekania
align="left"węgiel na mieszanki do produkcji koksu; węgiel energetyczny do palenisk specjalnych oraz produkcji paliwa bezdymowego
--
align="center"antracyt
align="center"42
align="left"od 3 do 10
align="left"bardzo mała zawartość części lotnych, brak zdolności spiekania
align="left"paliwo specjalne
--
align="center"Metaantracyt
align="center"43
align="left" do 3
align="left"bardzo mała zawartość części lotnych, brak zdolności spiekania
align="left"-------
--

}

Sortymenty węgla kamiennego

Dla węgla kamiennego wszystkich typów i klas oraz celów przeznaczenia, rozróżnia się zależnie od wymiarów ziarn 11 sortymentów zasadniczych oraz 13 sortymentów połączonych

Sortymenty zasadnicze

{ border="1" cellpadding="5" cellspacing="0"
!Grupa
!Nazwa
!Symbol
!Wymiar ziarna
mm
-
align="center"Grube
align="left"Kęsy
align="center"Ks
align="center"ponad 200

align="center"Grube
align="left"Kostka I
align="center"Ko I
align="center"200-120

align="center"Grube
align="left"Kostka II
align="center"Ko II
align="center"120-60

align="center"Grube
align="left"Orzech I
align="center"O I
align="center"80-40

align="center"Grube
align="left"Orzech II
align="center"O II
align="center"50-25

align="center"Średnie
align="left"Groszek I
align="center"Gk I
align="center"30-16

align="center"Średnie
align="left"Groszek II
align="center"Gk II
align="center"20-8

align="center"Średnie
align="left"Grysik
align="center"Gs
align="center"10-5

align="center"Miałowe
align="left"Miał
align="center"M
align="center"6-0

align="center"Inne
align="left"Pył
align="center"P
align="center"1-0

align="center"Inne
align="left"Muł
align="center"Mu
align="center"1-0

}

Sortymenty połączone

{ border="1" cellpadding="5" cellspacing="0"
!Grupa
!Nazwa
!Symbol
!Wymiar ziarna
mm
-
align="center"Grube
align="left"Gruby I
align="center"Gr
align="center"ponad 60

align="center"Grube
align="left"Kostka
align="center"Ko
align="center"200-60

align="center"Grube
align="left"Gruby II
align="center"Gr II
align="center"ponad 40

align="center"Grube
align="left"Orzech
align="center"O
align="center"80-25

align="center"Grube
align="left"Orzech średni
align="center"Ośr
align="center"80-16

align="center"Średnie
align="left"Orzech drobny
align="center"Odr
align="center"50-16

align="center"Średnie
align="left"Groszek
align="center"Gk
align="center"30-8

align="center"Drobne
align="left"Drobny I
align="center"Dr I
align="center"80-0

align="center"Drobne
align="left"Drobny II
align="center"Dr II
align="center"50-0

align="center"Drobne
align="left"Drobny III
align="center"Dr III
align="center"30-0

align="center"Miałowe
align="left"Miał I
align="center"M I
align="center"20-0

align="center"Miałowe
align="left"Miał II
align="center"M II
align="center"10-0

align="center"Inne
align="left"Niesort
align="center"Ns
align="center"120-0
}

Wydobycie węgla w Polsce

Węgiel kamienny wydobywano na Górnym Śląsku co najmniej od połowy XVII w. Działała wówczas kopalnia odkrywkowa w Murckach, co potwierdzają dokumenty z roku 1657. Wydobycie podziemne w tej kopalni rozpoczęto w roku 1755. Obecnie funkcjonuje ona jako Kopalnia Węgla Kamiennego Murcki-Staszic w Katowicach<ref></ref>. W roku 1767 powstała kopalnia węgla kamiennego w Szczakowej (obecnie dzielnica Jaworzna).

Węgiel jest w Polsce surowcem strategicznym, bo zaspokaja 60% zapotrzebowania energetycznego kraju (2008).
. Od tego czasu tendencja wydobycia jest spadkowa, tak że od 2002 r. było to już poniżej 100 mln ton.
Według danych z 2007 roku, Polska spadła na 9 miejsce, dostarczając ogólnie 1,60% światowego wydobycia tej kopaliny. W roku 2007 w Polsce wydobyto 88 mln ton tego surowca energetycznego<ref name=Energierohstoffe/>.

Przyczyny zmniejszania wydobycia:
  • zamykanie nierentownych kopalń (Dolny Śląsk – Wałbrzych , Nowa Ruda)
  • stosowanie technologii energooszczędnych i surowcooszczędnych oraz przechodzenie na inne źródła energii
  • przyczyny polityczno-populistyczne
  • względy ekologiczne (redukcja emisji dwutlenku węgla)
  • wyczerpywanie złóż
Miejsca wydobycia:

{class="wikitable"
!rok
!wydobycie w Polsce w tysiącach ton

1994
134 072

1995
135 523

1996
136 272

1997
132 575

1998
113 859

1999
109 986

2000
102 081

2001
102 471

2002
96 160

2003
97 274

2004
95 623

2005
95 410

2006
95 221

2007
88 233

2008
83 600<ref> Rzeczpospolita, dodatek "Ekonomia&rynek", 23.01.2009 r., str.B5.</ref>

2009
77 330

2010
76 600
}

Wydobycie węgla kamiennego na świecie

Największe złoża węgla kamiennego znajdują się we wschodnich i południowych Chinach, w USA, a także w Indiach, RPA oraz w Australii i na Ukrainie.

W 2007 r. światowe wydobycie węgla kamiennego przekroczyło 5,52 mld ton, z czego najwięcej wydobyły Chiny (2479,2 mln ton), USA (967,9 mln ton), Indie (451,6 mln ton), Australia (323,0 mln ton), RPA (243,6 mln ton), Rosja (ok. 241 mln ton), Indonezja (ok. 231 mln ton), Kazachstan (ok. 90 mln ton), Polska (ok. 88 mln ton), Kolumbia (ok. 78 mln ton), Ukraina (75 mln ton), Kanada (ok. 59 mln ton) i Wietnam (ok. 45 mln ton)<ref name=Energierohstoffe>:

Zobacz też



Steinkohle
Bituminous coal
Houille